Jubileusz 600-lecia Kątów (1398-1998)

Przeszłość jest to dziś tylko cokolwiek dalej

pisał przed laty Cyprian Kamil Norwid, jakby z myślą o pięknym Jubileuszu naszej wioski.

Na skrawku polskiej ziemi, Beskidem Niskim zwanym, u podnóża góry Kamień, w głęboko wrzynającej się dolinie leży wioska Kąty. Położona nad rzeką Wisłoką, ciągnie się na przestrzeni kilku kilometrów, wzdłuż drogi biegnącej z Nowego Żmigrodu do granicy ze Słowacją, zwanej traktem węgierskim.

Pierwszy raz nazwa Kąty pojawiła się w 1398 roku. Jest to typowa nazwa topograficzna związana z usytuowaniem miejscowości, z jej położeniem oddalonym i ustronnym.

Dolina taka jaka jest obecnie istniała od wieków. Może tylko ubywało lasów, powiększały się tereny uprawne, przybywało domów i ludzi.

Historia wioski do końca XIX wieku nierozerwalnie jest związana z historią nowego Żmigrodu. Wielokrotnie zmieniali się właściciele tych ziem. Należały one do Bogoryów, Stadnickich, Lubomirskich, Wiśniowieckich, Radziwiłłów. Ostatnim właścicielem byli Potuliccy, właściciele Żmigrodczyzny, bowiem hr. z Badenich Potulicka nabyła je w 1890 roku od Jana Lewickiego. Tereny te wiele razy ucierpiały z powodu najazdu obcych wojsk, wojen, pożarów, klęsk żywiołowych i powietrza morowego.

Ciężka sytuacja zmuszała chłopów do ucieczki ze wsi. Szczególnie powszechne było zbiegostwo w XVI i XVII wieku. Uciekinierzy chronili się na Węgrzech, część z nich przystępowała do tzw. beskidników, czyli miejscowych zbójników trudniących się rabunkiem. W XIX i XX wieku wyjeżdżano za chlebem do wielu krajów europejskich, a także za ocean tj. do Ameryki. W drugiej połowie XIX wieku Kąty liczyły około 1000 mieszkańców. Była tu szkoła jednoklasowa, dwór, areszt i karczma. Pracowała dobrze urządzona huta żelaza, ognie fryzerskie, walcownia, gisernia a także fabryka zapałek. Był młyn, warsztaty tkackie oraz rozwinięte rzemiosło.

Przez całe wieki lud Boży z Kątów wędrował od 5-9 km na nabożeństwa do macierzystego kościoła w Nowym Żmigrodzie. W 1982 roku powstał nowy kościół wraz z plebanią, a w pięć lat później utworzona została parafia pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski. Wspólnotą parafialną z wielkim zaangażowaniem i poświęceniem kieruje pierwszy Proboszcz Ksiądz Kanonik Jan Cebulak.

Aktualnie Kąty liczą ponad 200 numerów domów i zamieszkuje je 1050 mieszkańców. Oprócz w/w kościoła i plebani we wsi są 8-klasowa szkoła. Stacja Opieki Caritas, placówka Magurskiego Parku Narodowego, Dom Ludowy i Kółko Rolnicze. Wielkie nadzieje na dalszy rozwój wsi wiążą mieszkańcy z planowaną budową zapory na Wisłoce. Z myślą o przyjeździe gości organizuje się w Kątach gospodarstwa agroturystyczne. Dzięki pracowitości, ofiarności i umiejętności samoorganizowania się mieszkańców wieś wzbogaciła się w instalację elektryczną, wodociągową i gazową. Piękny i malowniczy krajobraz w otulinie Magurskiego Parku Narodowego, bogata historia tej ziemi oraz gościnni mieszkańcy zapraszają do odwiedzenia Kątów.